Zapraszamy
na strony czasopism wydawnictwa:

Rolnik DzierżawcaNowoczesna UprawaRolniczy Przegląd TechnicznyHoduj z głową bydłoHoduj z głową świnie


Sonda
Czy Twoje gospodarstwo poniosło straty z powodu suszy?
 
Tak, powyżej 70 proc.
Tak, poniżej 70 proc.
Nie


Artykuł z numeru: 03/2018

Pasza białkowa z gorzelni


Suszony wywar zbożowy z częściami rozpuszczalnymi jest produktem ubocznym fermentacji alkoholowej oraz dobrą paszą białkową i energetyczną.

Świeży wywar zbożowy (5-8 proc. suchej masy) powstaje w gorzelniach przy produkcji alkoholu etylowego i w wytwórniach biokomponentów do paliw płynnych przy produkcji bioetanolu. W handlu jest zwykle oferowany pod dwiema postaciami: mokry prasowany wywar zbożowy z częściami rozpuszczalnymi (ang. WDGS – wet distillers grains with solubles) zawierający 35-40 proc. suchej masy oraz suszony wywar zbożowy z częściami rozpuszczalnymi (ang. DDGS – distillers dried grains with solubles) – peletyzowany lub granulowany.

Świeży wywar zbożowy jest niestabilny i łatwo się psuje, dlatego nadaje się do skarmiania jedynie w pobliżu miejsc jego wytwarzania. Dużą rolę odgrywają także koszty transportu mokrego wywaru. Wywar prasowany, mimo większej zawartości suchej masy również szybko się psuje, więc trzeba go konserwować – zakiszać lub suszyć. Wysuszenie sprawia, że jego logistyka jest łatwiejsza, a ponadto może być komponentem suchych mieszanek pełnoporcjowych (MPP) lub uzupełniających (MPU).

Podczas produkcji wywaru DDGS tzw. odciek (frakcja płynna), zawierający dużo tłuszczu surowego, witamin i składników mineralnych jest zagęszczany w wyparkach próżniowych do konsystencji syropu (ang. CGDS – condensed grain distillers solubles). Następnie łączy się go z frakcją stałą wywaru i poddaje suszeniu długoterminowemu w niskiej temperaturze. Wartość pokarmowa DDGS zależy od surowca (ziarno pszenicy, jęczmienia, żyta, pszenżyta, kukurydzy) oraz ilości dodanego syropu CGDS.

Jeżeli wywar zbożowy nie jest łączony z odciekiem powstaje produkt, który można nazwać suszonym ziarnem podestylacyjnym (ang. DDG – dried distillers grain). Natomiast produkcja bioetanolu z surowców mieszanych (ziarna zbóż i materiałów zawierających cukry oraz skrobię) pozwala na uzyskanie wywaru podestylacyjnego wypłukanego (ang. DW – distiller’s wash) prasowanego lub suszonego.

Wartość odżywcza i pokarmowa

Suszony wywar zbożowy z częściami rozpuszczalnymi (DDGS) powinien mieć barwę żółtą do ciemnożółtej i swoisty przyjemny zapach świeżego chleba. Suszony w za wysokiej temperaturze jest ciemnobrązowy i ma zapach przypalenia. Taki produkt jest niechętnie pobierany przez zwierzęta, a jego wartość pokarmowa jest niska.

Wywar DDGS jako produkt fermentacji alkoholowej i suszenia zawiera mniej skrobi, a więcej białka ogólnego, tłuszczu surowego i składników mineralnych niż surowiec, z którego powstaje i więcej niż wywar mokry. Produkt ten, zawierający resztki pofermentacyjne ziarna zbożowego, substancje rozpuszczalne, komórki drożdży i ich metabolity jest paszą białkowo-energetyczną. Wysoka zawartość energii wynika z dużej zawartości tłuszczu i włókna surowego, które ma mało ligniny, przez co charakteryzuje się wysoką strawnością. Jednak ze względu na wysokie rozdrobnienie nie jest ono włóknem neutralno-detergentowym fizjologicznie „efektywnym” (feNDF). Większa zawartość włókna niż w ziarnie zbóż sprawia, że w żywieniu świń pasza ta zmniejsza ilość amoniaku, a tym samym odór w chlewni.

Tłuszcz surowy wywaru suszonego zawiera dużo nienasyconych kwasów tłuszczowych, zwłaszcza kwasu linolowego. Kwasy nienasycone poprawiają stan zdrowia zwierząt. Podobnie jak beta-glukany ze ścian komórek drożdży. Związki te polepszają odporność organizmu, gdyż sprzyjają rozwojowi bakterii kwasu mlekowego w jelitach.

W zależności od rodzaju surowca z jakiego powstaje, wywar DDGS zawiera od 20 do 40 proc. białka surowego. Koncentracja tego składnika np. w wywarze żytnim wynosi od ok. 30 do 34 proc., a w kukurydzianym – od ok. 23 do 35 proc. Cechą charakterystyczną tego białka jest jego ograniczony rozkład w żwaczu. Tylko ok. 45 proc. białka ulega rozkładowi w tym przedżołądku, a 55 proc. dociera do jelita, gdzie podlega trawieniu enzymatycznemu i wchłonięciu. Wpływa to na poziom białka w mleku. Jednak białko wywaru zawiera mało lizyny, co pogarsza jego wartość biologiczną, więc dawki pokarmowe należy uzupełniać o ten aminokwas.

Wywar DDGS zawiera dużo fosforu, witamin z grupy B i biotyny. Obniża rozkład białka w żwaczu i zmniejsza wydalanie fosforu, gdyż pierwiastek ten występuje tu w formie bardziej przyswajalnej niż w ziarnie zbóż. Pozwala to ograniczyć stosowanie dodatków mineralnych.

Wywar suszony może zastąpić w diecie inwentarza żywego śrutę poekstrakcyjną rzepakową, makuch rzepakowy i suszone młóto browarniane lub inne wysokobiałkowe materiały paszowe.

Ważnym elementem produkcji mieszanek treściwych jest uzyskanie ich homogeniczności. Sprzyja temu stosowanie wywaru DDGS w formie mikrogranulatu.

W praktyce nie da się wystandaryzować jakości wywarów, także wywarów DDGS. Ich producenci są zobowiązani do podawania informacji o składzie i wartości paszowej swoich produktów.

Skarmianie

W dawkach dla krów mlecznych udział wywaru DDGS nie powinien przekraczać 20 proc. suchej masy, ze względu na niedobór lizyny. Dotyczy to zwłaszcza dawek z kiszonką z kukurydzy, która zawiera mało tego aminokwasu. Gdy dawki są bogate w kiszonki z podwiędniętej lucerny, traw lub skarmiana jest zielonka pastwiskowa nie ma potrzeby ograniczania ilości wywaru suszonego, gdyż zawierają one więcej lizyny niż kiszonki z kukurydzy.

W USA wywar DDGS stosowany jest w żywieniu krów mlecznych od lat 50. ub. wieku. Wyniki najnowszych badań wskazują, że paszą tą można częściowo zastąpić ziarno kukurydzy i poekstrakcyjną śrutę sojową. Wprowadzenie do dawek 18,5 proc. wywaru DDGS pozwoliło na obniżenie udziału ziarna kukurydzy i śruty sojowej o 18 proc. (po 9 proc. z każdej paszy) i jednocześnie uzyskano wzrost produkcji mleka o prawie 2,5 kg dziennie od krowy. Skład mleka nie zmienił się i nie odnotowano negatywnych zmian w przemianach żwaczowych.

Zalecane dawkowanie wywaru DDGS dla bydła to: krowy mleczne – 20-25 proc. w mieszance treściwej lub maksymalnie dziennie dla jednej sztuki 4-5 kg, bydło opasowe – do 50 proc. w mieszance treściwej lub maksymalnie 4-5 kg dziennie na sztukę, cielęta – do 1,5 proc. w mieszance treściwej.

W mieszance treściwej dla loch maksymalny udział wywaru suszonego może wynosić 15, a dla tuczników – 20 proc.

W latach 50. w USA zalecano udział DDGS w dietach drobiu na poziomie 5 proc. Obecnie np. dla indyków zaleca się udział tego składnika w mieszankach paszowych w ilości 10 proc., ale jak wynika z badań wykonanych w Polsce, większa ilość tej paszy (15 proc.) nie pogarsza wyników produkcyjnych ani stanu zdrowotnego indorów rzeźnych. Zalecane dawki wywaru DDGS nie pogarszają też rozrodu.

Cały tekst można przeczytać w marcowym numerze miesięcznika „Przedsiębiorca Rolny”

dr hab. Piotr Dorszewski
Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy
Fot. Mirosław Lewandowski

 


Komentarze
Dodaj komentarz
 
© 2013 copyright APRA, wszelkie prawa zastrzeżone | Polityka prywatności | Regulamin | Regulamin prenumerat