Zapraszamy
na strony czasopism wydawnictwa:

Rolnik DzierżawcaNowoczesna UprawaRolniczy Przegląd TechnicznyHoduj z głową bydłoHoduj z głową świnie


Sonda
Czy Pani/Pana gospodarstwo spełnia wymogi Dyrektywy azotanowej?
 
Tak
Nie
Trudno powiedzieć


Artykuł z numeru: 4/2018

Pasza z owadów


Ewentualne wprowadzenie zakazu stosowania pasz z materiałami GM, w tym poekstrakcyjnej śruty sojowej sprawia, że rośnie zainteresowanie innymi paszami białkowymi. Jednym z rozwiązań mogłoby być skarmianie owadów, ale na razie w Unii Europejskiej mogą je spożywać tylko ryby i skorupiaki.

Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) podaje, że za jadalne uznano ponad 1900 gatunków owadów, a na jednego mieszkańca Ziemi przypada obecnie 40 t jadalnych insektów. FAO wskazuje, że ich wykorzystanie jako żywności pomogłoby w rozwiązaniu światowego problemu niedożywienia i głodu, zwłaszcza że dla ponad 2 mld ludzi są one uzupełnieniem diety. Niebagatelne znaczenie ma zapewne czynnik ekonomiczny. Pozyskanie z owadów pełnowartościowych składników pokarmowych jest 12-krotnie tańsze niż z hodowli zwierząt. Wskazuje się także na możliwość zmniejszenia zanieczyszczenia środowiska. Na przykład larwy muchy domowej mogą zmniejszyć w ciągu 10 dni masę odpadów organicznych o 60 proc.

Wobec światowej dyskusji o konieczności zmniejszania areału gleb przeznaczonych pod produkcję pasz dla zwierząt na korzyść ich wykorzystania do produkcji żywności dla ludzi, których liczba w 2050 r. ma osiągnąć ponad 9 mld, wykorzystanie owadów mogłoby być jednym z rozwiązań tego problemu.

O ile w kulturach azjatyckich, afrykańskich, a także w Ameryce Łacińskiej spożywanie owadów jest przyjęte za normę, to w kulturze zachodniej może być na razie co najwyżej ciekawostką kulinarną. Z drugiej jednak strony mieszkańcy państw wysokorozwiniętych, dążąc do poprawienia swojej diety pod względem zdrowotnym, chętnie wprowadzają do niej tzw. produkty naturalne, które są często polecane jako pozyskane od zwierząt żywionych w sposób ekologiczny, czyli, jak się konsumentom wydaje, naturalny. Zapewne wielu z nich jedząc np. jajko, wyobraża sobie kurę chodzącą swobodnie po podwórku, sadzie, ogrodzie czy polu, od czasu do czasu wydziobującą z gleby jakąś gąsienicę. Łatwiej przyjąć ludziom, że to zwierzę zjada owady, niż aby sami mieli je jeść, zwłaszcza w formie mało przetworzonej. Wydaje się więc, że wykorzystanie owadów jako źródła białka i innych składników pokarmowych, choć dopuszczone od tego roku w Unii Europejskiej jako „nowa żywność” (novel food), większe znaczenie w naszej strefie kulturowej będzie miało w formie pasz dla zwierząt, zwłaszcza że są one częścią codziennego pokarmu ptaków żyjących na wolności czy drobiu w chowie wolnowybiegowym.

Wartość pokarmowa

owadów zależy od gatunku insektów, ich stadium rozwoju, warunków produkcji, w tym składu podłoża, na którym są hodowane i stosowanej karmy.

W badaniach wartości pokarmowej testowano muchę domową (Musca domestica) i muchę czarną (Hermetica illucens) oraz chrząszcze, cykady, gąsienice, karaluchy, koniki polne, miodówki, mrówki, mszyce, osy, pchły, pluskwy, pszczoły, świerszcze, termity i wszy.

Formy dojrzałe owadów (imago) lub ich formy przejściowe (larwy, poczwarki, gąsienice) są bogate w różne składniki mineralne: żelazo, wapń, magnez, fosfor i cynk. W 100 g różnych gąsienic może znajdować się od 8 do 20 mg żelaza w najlepiej przyswajalnej formie hemowej, co jest wartością większą niż np. w wołowinie (6 mg/100 g).

Najbardziej wartościowe pod względem składu mineralnego są larwy czarnej muchy, zawierające dużo wapnia, magnezu i potasu oraz odpowiedni stosunek wapnia do fosforu.

Owady są też bogate we włókno pokarmowe (błonnik). Podstawowy budulec ich pancerzyka (egzoszkieletu) ‒ chityna, może pozytywnie oddziaływać na funkcjonowanie układu immunologicznego, zwłaszcza drobiu, i rozwój układu pokarmowego poprzez stymulację perystaltyki jelit.

Mączki z larw są tłuste, a zawarte w nich tłuszcze wysokostrawne, o dobrym profilu tłuszczowym. Na przykład mączka z czarnych much zawiera ponad 60 proc. kwasu laurynowego o działaniu antymikrobiologicznym i wspomagającym układ odpornościowy.

Mączki z owadów są lepszym źródłem energii niż ziarno zbóż i nasiona roślin strączkowych.

Zawartość białka ogólnego w insektach jest podobna jak w wieprzowinie lub w rybach. Na przykład w 100 g świerszczy znajduje się ok. 20 g tego składnika o wartości pokarmowej zbliżonej do białka zwierzęcego i zawierającego wszystkie niezbędne aminokwasy. Mączki z owadów zawierają 40-50 proc. białka ogólnego, a strawność aminokwasów jest bardzo duża, gdyż wynosi 91-95 proc. Białko insektów zawiera tzw. defensyny – związki poprawiające zdrowie i kondycję kurcząt. W jednym z testów oceniano na szczurach wartość biologiczną białka w mączce ze świerszczy mormonów (Anabrus simplex) ‒ MSM, w mączce ze świerszczy domowych (Acheta domesticus) ‒ MSD i w mączce z gąsienic ćmy Malacosoma americanum ‒ MGC w porównaniu z laktoalbuminą (LA) i białkiem sojowym (BS). Porównano też zawartość aminokwasów. Autorzy podsumowali swoje badania stwierdzeniem, że białko niektórych owadów jest takim samym źródłem aminokwasów jak białko sojowe lub jest od niego lepsze. Jednak wartość białka owadziego i sojowego w porównaniu z laktoalbuminą zmniejszała się wraz ze wzrostem spożycia azotu, co przedstawiono w postaci następującego szeregu: LA>MSD>MSM=BS>MGC.

Natomiast larwy owadów bogate są w aminokwasy (treoninę, walinę, izoleucynę, leucynę i lizynę), których zawartość przewyższa ich ilość w mączkach rybnych.

Hodowla

owadów do celów paszowych jest powszechna w Chinach i w Stanach Zjednoczonych, gdzie insektami żywi się przede wszystkim drób, ale też świnie i bydło.Produkcja odbywa się na podłożach organicznych: oborniku, resztkach roślinnych i odpadach biologicznych. Tam owady rozmnażają się składając jaja (np. samica muchy domowej składa tygodniowo 750 jaj).

Następnie wylęgają się larwy, które są hodowane oraz żywione aż do uzyskania przez nie właściwych rozmiarów, np. larwy muchy po kilku dniach ważą ponad 400-krotnie więcej niż bezpośrednio po wylęgu, uzyskując po dwóch tygodniach długość 2 cm. Na wyprodukowanie kg masy owadów potrzeba 2 kg karmy (w przypadku świń – ok. 3, a bydła – 8 kg). Konkurencyjne pod tym względem mogą być ryby i drób, które też potrzebują ok. 2 kg paszy na kg przyrostu. W pomieszczeniach hodowlanych dla owadów cały czas musi być monitorowany mikroklimat: wilgotność, temperatura (ok. 30 st. C), wentylacja.

Skarmianie

owadów jest łatwiejsze, gdy są one podawane zwierzętom w postaci mączki. W mieszankach paszowych dla drobiu larwy muchy domowej mogą stanowić 25 proc., co nie wywołuje negatywnego wpływu na efekty produkcyjne, spożycie paszy i współczynnik wykorzystania paszy. Ich białko zawiera aminokwasy o wysokiej strawności. Mączka z larw czarnej muchy obniża pobieranie karmy, przez co poprawia wskaźnik wykorzystania paszy, której jest składnikiem.

Cały tekst można przeczytać w kwietniowym numerze miesięcznika „Przedsiębiorca Rolny”

dr hab. Piotr Dorszewski
Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy
Rys. Marcin Treichel

 



Komentarze
Dodaj komentarz
 
© 2013 copyright APRA, wszelkie prawa zastrzeżone | Polityka prywatności | Regulamin | Regulamin prenumerat