Zapraszamy
na strony czasopism wydawnictwa:

Rolnik DzierżawcaNowoczesna UprawaRolniczy Przegląd TechnicznyHoduj z głową bydłoHoduj z głową świnie


Sonda
Czy uważasz, że pomoc oferowana rolnikom poszkodowanym przez suszę przez ministerstwo rolnictwa jest wystarczająca?
 
Tak
Nie
Nie mam zdania


Artykuł z numeru: 11/2018

Aktywujące i modyfikujące adiuwanty


Tyle ile publikacji, tyle definicji adiuwantów. Ich istotą jest brak własnej aktywności biologicznej przy jednoczesnej zdolności polepszania jej. Dotyczy to niektórych substancji czynnych środków ochrony roślin, a także płynnych nawozów mineralnych. Podstawowa klasyfikacja adiuwantów to podział na aktywujące i modyfikujące.

Podstawową grupę adiuwantów stanowią surfaktanty, nazywane także związkami powierzchniowo czynnymi. Rozpuszczają się w wodzie i tłuszczach. Cecha ta powoduje, że adiuwant można z łatwością rozpuścić w wodzie (cieczy roboczej), a po wykonaniu oprysku i naniesieniu na liście preparat równie łatwo przemieszcza się przez ich wierzchnią warstwę, czyli kutikulę i woski, które są tłuszczami.

Drugą cechą adiuwantów jest zmniejszanie napięcia powierzchniowego. Ciecz robocza w trakcie zabiegu przyjmuje formę kulistych kropli, które pod wpływem adiuwanta rozpływają się na powierzchni liścia. W efekcie takiej zmiany cech fizycznych substancja czynna znajdująca się w kropli wody ma możliwość większego kontaktu z powierzchnią liścia, na której dodatkowo została rozpuszczona bariera, jaką stanowiła warstwa tłuszczy (kutikula, wosk).

Znaczna liczba adiuwantów to różne typy samych surfaktantów. Adiuwanty bardziej złożone, powstałe na bazie olejów roślinnych lub mineralnych, a także wielofunkcyjne, oprócz innych związków posiadają w składzie właśnie surfaktanty.

Podstawowy cel

Nieomalże na każdej etykiecie adiuwantów można znaleźć informację, że obniżają one napięcie powierzchniowe, poprawiają równomierność pokrycia roślin cieczą użytkową, redukują spływanie lub zmywanie preparatu z liści (rosa, deszcz) oraz zwiększają skuteczność działania środków ochrony roślin. Ostatnia cecha jest bardzo istotna z ekonomicznego punktu widzenia, ponieważ pozwala na obniżenie zalecanych dawek, co jednocześnie obniża koszty zabiegu.

Adiuwanty mogą być mieszane ze środkami ochrony roślin oraz z nawozami, najczęściej jednak są wykorzystywane do zabiegów herbicydowych. Dlatego bardzo ważną ich zaletą jest zwiększanie skuteczności działania herbicydów na chwasty średnio wrażliwe na daną substancję czynną. Ponadto są bardzo przydatne w zwalczaniu chwastów, które przekroczyły optymalną fazę wrażliwości. Zwalczanie gatunków średnio wrażliwych i nieco przerośniętych to istotna cecha, mało podkreślana w praktyce.

W handlu są też tzw. adiuwanty doglebowe, które stosowane łącznie z herbicydami zalecanymi przedwschodowo spowalniają przemieszczanie się preparatów w głąb gleby. Szacuje się, że zapobiegają one wymywaniu herbicydów, zatrzymując je przez dłuższy czas w górnej, ok. 5-centymetrowej warstwie ziemi. To przestrzeń, w której znajdują się nasiona chwastów, a także strefa, przez którą muszą się przebić kiełkujące chwasty z głębszych warstw. Skumulowana substancja czynna powoduje zamieranie wszystkich wrażliwych kiełkujących nasion.

Cele pośrednie

Problemów związanych ze skutecznym działaniem środków ochrony roślin i optymalnym ich stosowaniem jest wiele. I to właśnie adiuwanty modyfikujące niwelują niepożądane cechy środków ochrony roślin lub udoskonalają sposób ich stosowania. Jednym z bardziej popularnych są środki przeciw pieniące (Zero Piany), antydryfujące, ograniczające znoszenie kropel (Anty Dryft Maxx, Dedal, Ikar) czy zwiększające przyleganie zapraw nasiennych (Polikrust), zapobiegające pękaniu łuszczyn, popularnie nazywane sklejaczami (AquaFol Stick, Elastiq 550 EC, Elastiq Ultra, Flexi). Znaczącą grupę stanowią kondycjonery wody niwelujące ujemne działanie kationów np. wapnia++, magnezu++ czy żelaza+++, jednocześnie będące buforami pH (Niagara, pH Controler, Pro Aqua, Soft). Dodaje się je do twardej wody.

Wybór adiuwantów

Na krajowym rynku znajduje się aktualnie ponad 100 adiuwantów, których zalecenia można podzielić na trzy zasadnicze grupy. Należy zaznaczyć, że zgodnie z obecnymi przepisami adiuwanty nie są rejestrowane, ale… Część z nich, obligatoryjnie jest zalecana przez producentów, głównie herbicydów, co oznacza, że są one wymienione w etykietach poszczególnych herbicydów, jako konieczne suplementy. Najczęściej są to produkty bezpłatnie załączane do konkretnych preparatów podczas zakupu lub obciążone minimalną ceną (np. Biopower, Dash HC, Mero 842 EC, Trend 90 EC i inne).

Druga grupa adiuwantów to środki zalecane przez producentów herbicydów. Są one również wymienione w etykietach. Ich użycie nie jest obligatoryjne, a jedynie zalecane w celu np. obniżenia dawki czy zwiększenia skuteczności. Wśród nich znajdują się: Atpolan, 80 EC Atpolan Bio 90 EC, Olbras 88 EC, Olejan 85 EC, Olstick 90 EC.

Największą grupę stanowią wspomagacze zalecane przez samych producentów adiuwantów. Wśród nich znajduje się wiele już sprawdzonych na rynku (np. AS 500 SL, Asystent, Efectan 650 EC, z grupy AquaFol) oraz wiele takich, które dopiero zdobywają popularność. Do tej grupy można także zaliczyć związki mineralne (azotan amonu, siarczan amonu, a nawet RSM).

Wielofunkcyjne, wielozadaniowe, wielokierunkowe i wielokomponentowe to grupa adiuwantów przeznaczonych do jednoczesnego szerokiego zastosowania. Spełniają równocześnie kilka funkcji. Czasami trudno je jednoznacznie sklasyfikować. Niestety, producenci często szeroko je reklamują, a skąpo informują o ich składzie. Stąd podział adiuwantów może budzić pewne wątpliwości. Niemniej rola adiuwantów wielofunkcyjnych jest nieoceniona, ale niestety nie zawsze wykorzystywana. Przykładem jest stosowanie metody mikrodawek w odchwaszczaniu buraka cukrowego. Wiele zagranicznych i krajowych badań wykazało ich pozytywny wpływ podczas stosowania obniżonych dawek herbicydów w burakach – niestety ostatecznie w kraju tej ekonomicznej zalety nie wykorzystano podczas rejestracji.

Wady i zalety

Jedynym przeciwwskazaniem jest wykorzystywanie wcześniej nie przebadanych „adiuwantów”, czyli substancji z ubocznej produkcji, olejów uzyskiwanych z odzysków (zużytych do innych celów) oraz innych „cudownych” związków. Adiuwanty należy stosować wyłącznie zgodnie z zaleceniami, to znaczy np. nie stosować z herbicydami formulacji OD, które już mają adiuwant wbudowany w produkt. Adiuwantów nie należy też stosować ze środkami parzącymi. Intensyfikacja ich działania może doprowadzić do uszkodzenia rośliny uprawnej.

Natomiast zaletą jest to, że adiuwanta nie można przedawkować. Praktycy twierdzą, że zawyżona dawka nie jest szkodliwa, co nie oznacza, że te stosunkowo tanie preparaty można stosować bez ograniczeń. Po to ustala się dawkę, aby ją stosować zgodnie z zaleceniami.

Cały tekst można przeczytać w listopadowym numerze miesięcznika „Przedsiębiorca Rolny”

Adam Paradowski
Fot. Tytus Żmijewski



Komentarze
Dodaj komentarz
 
© 2013 copyright APRA, wszelkie prawa zastrzeżone | Polityka prywatności | Regulamin | Regulamin prenumerat