Zapraszamy
na strony czasopism wydawnictwa:

Rolnik DzierżawcaNowoczesna UprawaRolniczy Przegląd TechnicznyHoduj z głową bydłoHoduj z głową świnie


Sonda
Jak oceniasz swoje zbiory kukurydzy na kiszonkę?
 
Dobrze
Źle
Trudno powiedzieć


Aktualności

Rzepak pod lupą – jak wybrać najlepszą odmianę?

2017-08-14

Rzepak pod lupą – jak wybrać najlepszą odmianę?

Przed podjęciem decyzji o wyborze odmiany rzepaku ozimego, warto sprawdzić ofertę firm hodowlano-nasiennych i innych dystrybutorów nasion. Odmiana musi być możliwie najbardziej dopasowana do warunków konkretnego gospodarstwa. Wybór mogą ułatwić wyniki porejestrowych doświadczeń odmianowych (PDO).  

Podstawowe znaczenie przy wyborze odmiany ma wielkość plonu nasion, która jest uwarunkowana genetycznie, ale duży wpływ ma nią siedlisko, w tym przede wszystkim gleba, czynniki agrotechniczne i warunki pogodowe. Wszystko to powoduje niestety dość dużą zmienność plonowania rzepaku w latach i rejonach kraju. Dlatego wybierając odmianę do uprawy warto dowiedzieć się, czy plonuje w miarę stabilnie. 

Zimotrwałość i osypywanie nasion

Stabilność plonowania zazwyczaj idzie w parze z dobrą zimotrwałością, odpornością na choroby, wyleganie i osypywanie nasion oraz tolerancją na zmienne warunki pogodowe.

O tym, jak ważną cechą jest odporność na warunki zimowania, zwłaszcza wytrzymałość na mróz, przekonali się niektórzy producenci podczas ubiegłorocznej zimy 2015/16, kiedy w pierwszej dekadzie stycznia wystąpiły duże spadki temperatury, poniżej –20 st. C, przy braku okrywy śnieżnej. Ten krótki, ale bardzo niekorzystny okres spowodował wymarznięcia rzepaku w wielu rejonach kraju. Zróżnicowanie odmian pod względem wytrzymałości na mróz okazało się dość duże i obecnie można wskazać takie, które zimują zdecydowanie lepiej od pozostałych.

Podobnie jest z pękaniem łuszczyn – to cecha odmianowa również uwarunkowana genetycznie, ale duży wpływ na nią mają warunki pogodowe, porażenie przez choroby, np. przez czerń krzyżowych, oraz uszkodzenie przez szkodniki, np. pryszczarka kapustnika. Hodowcy od lat prowadzą aktywną selekcję materiałów hodowlanych, wybierając te, które cechują się większą odpornością na osypywanie, dzięki czemu w wielu nowych odmianach wpisywanych do Krajowego Rejestru w ostatnich latach, cecha ta jest wyraźnie poprawiona. Efekty zwiększonej odporności na osypywanie się nasion można było dostrzec zwłaszcza w przypadku wydłużającego się okresu żniwnego, w przypadku wystąpienia niekorzystnych warunków pogodowych lub silnych wiatrów połączonych z ulewnym deszczem, a nawet umiarkowanym gradobiciem. W przypadku uprawy odmian o większej podatności na osypywanie, można zastosować preparaty chemiczne, tzw. sklejacze, które zabezpieczają dojrzałe łuszczyny przed pękaniem. 

Badania COBORU

Wiele właściwości rolniczo-użytkowych odmian sprawdza się każdego roku w ramach prowadzonych przez COBORU badań porejestrowych, dlatego przed wyborem odmiany, warto zapoznać się w wynikami tych doświadczeń i dokładnie je przeanalizować, zwracając szczególną uwagę na pożądane cechy. W badaniach PDO uczestniczy duża liczby odmian wpisanych do Krajowego Rejestru oraz niektóre ze wspólnotowego katalogu odmian roślin rolniczych (CCA). Odmiany z katalogu CCA wcześniej oceniane są w co najmniej dwuletnich badaniach w doświadczeniach rozpoznawczych i tylko najlepsze trafiają do doświadczeń PDO. Doświadczenia porejestrowe zlokalizowane są w różnych warunkach siedliskowych na terenie Polski, a ich duża liczba zapewnia obiektywną ocenę.

Spośród wielu różnych cech dla producentów rzepaku zawsze najważniejsza jest wysokość plonu. Analizując wyniki z 2016 r. należy wziąć poprawkę na złe przezimowanie roślin. Rzepak ozimy plonował wtedy stosunkowo nisko, średni plon nasion z doświadczeń porejestrowych wyniósł 39,1 dt/ha i był mniejszy w porównaniu z 2015 r. aż o 9,4 dt/ha, czyli o 19 proc. Wyższe plony osiągano na południu i zachodzie, tam, gdzie rośliny dobrze przezimowały. Plony zebrane w rejonach wschodnich i środkowych oraz na północy kraju, w których były duże wymarznięcia, były zdecydowanie niższe. Również plon nasion z upraw produkcyjnych był znacznie mniejszy w porównaniu z poprzednim sezonem. Średnia zawartość tłuszczu w nasionach była nieco większa jak w roku poprzednim, podobnie zawartość glukozynolanów.

Różnice w plonowaniu odmian były znaczne. Skrajna różnica między najlepiej a najgorzej plonującą odmianą populacyjną wynosiła 5,6 dt/ha, a odmianą mieszańcową aż 11,9 dt/ha. Ogólnie lepiej plonowały odmiany mieszańcowe, a ich średni plon był wyższy o 12 proc. od średniego plonu odmian populacyjnych. Spośród badanych odmian mieszańcowych najlepiej plonowały: Kuga, Alexander, Atora, Mercedes, Alvaro KWS, Atenzo, Anderson, DK Exstorm i DK Exquisite, natomiast wśród odmian populacyjnych: Adriana, Sherlock, ES Valegro i Quartz. Kilka z tych odmian dobrze plonowało w obu ostatnich latach badań. Ogólnie w 2016 r. dobrze plonowały odmiany lepiej zimujące i mniej podatne na osypywanie się nasion, zwłaszcza w przypadku przedłużającego się zbioru. Przeważnie też lepiej plonowały odmiany nowe, zarejestrowane w ostatnich 3-4 latach.

Cechą często braną pod uwagę jest odporność odmian na choroby. Nasilenie występowania chorób w 2016 r. było średnie. Najczęściej rzepak porażany był przez zgniliznę twardzikową i choroby podstawy łodygi, których objawy w mniejszym lub większym nasileniu wystąpiły na połowie doświadczeń. Częściej i w większym nasileniu niż zwykle notowano porażenie roślin werticiliozą. Mniejszą presję obserwowano w przypadku patogenów powodujących suchą zgniliznę kapustnych i czerń krzyżowych. 

Sprawdzone i bez ryzyka

Niektórzy dystrybutorzy nasion w swojej ofercie mają także odmiany rzepaku ozimego z katalogu unijnego, a więc pochodzące oraz wpisane do krajowych rejestrów w innych krajach UE. Warto sprawdzić, czy takie odmiany były uprawiane w naszym kraju i jak plonowały. Jeżeli nie mają sprawdzonej przydatności do naszych warunków glebowo-klimatycznych, mogą stanowić dla producenta większe ryzyko. W ostatnich latach wiele takich odmian ocenianych było w doświadczeń rozpoznawczych, zlokalizowanych w 15 punktach doświadczalnych COBORU. Rozmieszczenie tych doświadczeń w różnych rejonach i pełna porównywalność badanych odmian umożliwiają dobre zweryfikowanie ich wartości i przydatności do uprawy w naszym kraju. Odmiany do tych doświadczeń zgłaszane są przez reprezentantów zagranicznych firm hodowlano-nasiennych, zainteresowanych ich uprawą w Polsce. Prawdopodobnie wiele z nich znajdzie się w ofercie na nowy sezon wegetacyjny. W 2016 r. spośród badanych odmian rzepaku ozimego z listy CCC dobrze plonowały: Stefano KWS, Alabama, Taifun, Gordon KWS, DK Exception i Archibald. Wyniki badań rozpoznawczych publikowane są w opracowaniu COBORU zawierającym wyniki doświadczeń porejestrowych. 

Cały tekst można przeczytać w sierpniowym numerze miesięcznika „Przedsiębiorca Rolny”

mgr inż. Jacek Broniarz

Pracownia Badania WGO Roślin Oleistych i Włóknistych COBORU Słupia Wielska

Fot. archiwum

 

 


przeglądaj wszystkie


Komentarze
Dodaj komentarz
Zobacz wszystkie komentarze
 
© 2013 copyright APRA, wszelkie prawa zastrzeżone